آتلیه من

هنر ايران در عهد هخامنشيان عمدتا بر پايه ي بزرگداشت مقام پادشاهان اين سلسله استوار بوده است. هنر اين عصر تركيبي است از هنر اقوام گوناگوني كه تابع پارسيان بوده اند و هخامنشيان با بهره گيري مناسب از اين هنرهاي مختلف و ريختن كليه جلوه هاي هنري اقوام و ملل مختلف در يك قالب به هنر خود اعتلا بخشيده اند. علاوه بر بزرگداشت شاهان، اجراي مناسك و آيين زرتشتي نيز از مظاهر اصلي هنر در اين دوره است كه سبب ايجاد نوعي سمبوليسم هنري در آثار هنري هخامنشيان شده است. از ديگر جلوه هاي هنري اين دوره رواج هنر كنده كاري، حجاري، پيكر تراشي، فلزكاري، كاشي سازي و قالي بافي است . آثار برجا مانده عمق پيشرفت هنرمندان ايراني را در اين رشته هاي هنري به تصوير مي كشند. نقش برجسته هاي تخت جمشيد نيز در زمره ي گنجينه ي هنر دوره هخامنشي به شمار مي روند كه هر يك مجموعه اي از تصاوير غني و نقوش دوران هخامنشي را به نمايش مي گذارند و علاوه بر آن گوياي بسياري از آداب و رسوم رايج در دربار هخامنشي اند.در نقش برجسته هاي تخت جمشيد صحنه هايي از مراسم و مناسك رايج در پايتخت شاهان هخامنشي وجود دارد كه عموما پيكره ي پادشاه، كانون اصلي هر صحنه است. در اين كنده كاري هاي زيبا كه بر دل كوه نقش بسته دسته هاي آورندگان هدايا، صحنه بار عام پادشاه و ديگر نقوش برجسته ي مربوط به آرامگاه به نمايش گذارده شده است . اين كنده كاري ها درعين حال كه همگي حكايت از تبحر و مهارت سنگ تراشان دارند هر يك گوشه اي از مراسم و وقايع سياسي مذهبي آن دوران را به نيز نمايش مي گذارند. ويژگي اين آثار بيشتر در آن است كه نشان مي دهد هنرمندان پيكر تراش روزگار هخامنشي به طور كامل در خدمت اجرا و طرح نقوش خود بوده و مجالي براي بروز تمايلات شخصي خود نداشتند و به عبارت ديگر، كاملا مطيع به شمار مي رفتند.آثار فلزكاري نيز در اين دوره  ، برجسته و چشمگير است. اشياء فلزي هخامنشيان بيشتر از طلا، نقره و برنز ساخته مي شده است و از مهمترين آثار مكشوفه ،  ارابه ي زريني است كه چهار اسب در جلوي آن قرار دارد و دو پيكره ي آدمي بر روي نيمكت ارابه نشسته اند. نكته مهم در آثار فلزي اين عهد ، استفاده ي زياد از نقوش و پيكر حيواني در ساخت ظروف و زيور آلات است. اين نقوش را مي توان بر روي بشقاب هاي نقره اي و طلايي به صورت جنگ شير و گاو و يا دو بزكوهي مشاهده كرد.

يكي از برجسته ترين زيور آلات اين دوره دستبندهايي است كه انتهاي آنها به دو سر شير ختم مي شود و با زيور آلات كوچك و قرص مانندي به شكل سر حيوانات و پرندگان و نقوش هندسي تزئين شده است . اين آثار جملگي حاكي از آن است كه پارسيان در عهد هخامنشي به ابزارهاي زرين و سيمين و مفرغي علاقه داشته و بخشي از هنر خود را در اين راه به كار مي برده اند.

فرش بافي از ديگر جلوه هاي بارز هنر ايراني در زمان هخامنشيان است. اين هنر به سبب از بين رفتن اكثر فرش هاي ايران در عهده باستان چندان مورد مطالعه ي دانشمندان قرار نگرفته بود ولي در اواخر دهه 1950 ميلادي با كشف يك فرش 83/1×2 متري كه به همراه آثار نفيس ديگر در يخ هاي سيبري كشف شد جلوه اي ديگر از هنر هخامنشي را در معرض ديد بينندگان قرار داد. اين فرش در محلي به نام (پازيريك) كشف گرديد و بعدها به همين نام معروف شد. نوع بافت و ظرافت و نقش اين قالي گوياي مهارت و تبحر هنرمندان بافنده هخامنشي و نشانگر سنت ديرپاي بافت فرش ايران است كه قدمت آن را به دو هزار و پانصد سال و شايد بيشتر بازمي گرداند.

پيكرتراشي ، ديگر جلوه ي هنري دوره هخامنشي است. اين شاخه از هنر ايران باستان كه به نوعي وارث رموز تزئيني آشور ، بوده امروزه به صورت پيكره هاي زيبايي ازپادشاهان، جانوراني نظير اسب ، گاو، سگ ، شير برجاي مانده است. سنگ تراشان افراد و جانوران را معمولا به صورت نيم رخ نقش مي كردند و در نمايش صحنه ها و اتفاقات تاريخي و سياسي همواره بر بزرگ جلوه دادن شاهان خود تأكيد زيادي داشته اند. در آثار باقيمانده از پيكرتراشي هاي هخامنشي قدرت تجسم بخشي ، خلاقيت هنري و دقت در انتخاب موضوع به خوبي به چشم مي خورد.

در نتيجه گيري كلي مي توان گفت :

عکاسی از ماکت ( قسمت دوم )

:: فنون عکاسی

دید های مختلف

با توجه به نوع رابطه ای که می خواهیم از طریق عکاسی بدست آوریم ، از دید ها و زوایای مختلفی می توان از ماکت عکس گرفت . دید های کلی یا دید پرنده ، حس یک ساختمان کامل را بوجود می آورد.  دیدهای پایین تر نیز ، حس حضور در سایت و دید از پایین به ساختمان را به دست می دهد . برای عکاسی از دیدهای داخلی و به دست آوردن دیدهای تراز چشم باید از مدل اسکوپ ( وسیله خاصی مانند دوربین زیر دریایی کوچکی که روی دوربین قرار می گیرد) استفاده شود. برای دستیابی به دیدهای پایین تر از ماکت و با هزینه ی کمتر می توان از لوله گسترش یا هر وسیله دیگری بر روی عدسی دوربین استفاده کرد.علاوه بر این ، با عکاسی مستقیم از روبروی ماکت می توان تصاویری شبیه نقشه های نما بدست آورد . این عکس ها برای ترسیم نقشه های منظم از روی ماکت بسیار مناسب است . برای عکاسی از ماکت با دید تندیس گون ممکن است متداول ترین روش برای نشان دادن هندسه ی کلی ماکت به عنوان یک جسم سه بعدی باشد

·    دید تراز چشم

در این روش عکس از تراز چشم گرفته می شود تا دید افراد به فضا را شبیه سازی کند.

·    دید پرنده

در این روش عکس از بالا و به صورت دید چشم پرنده گرفته می شود و تصویری کلی از مجموعه یا شی مورد نظر بدست می آید.

·    دید پلان نما

در این روش عکس از بالا و به صورت نود درجه نسبت به صفحه ماکت گرفته می شود این دید ها نقشه های پلان را شبیه سازی می کند و از آنها برای ترسیم این نقشه ها استفاده می شود.

·    دید تندیس گون

دید تندیس گون شبیه دید پرنده است ، ولی از ارتفاع پایین تری گرفته می شود تا کیفیت سه بعدی فرم ها را نشان دهد .

منتظر قسمت سوم باشید ...

عکاسی از ماکت ( قسمت اول )

:: فنون عکاسی

·    فیلم

برای عکاسی در فضای داخلی یا بیرون – هر دو – فیلم نور روز ، بهترین و مناسب ترین نوع فیلم است . البته از فیلم اسلاید Ektachrome نیز میتوان استفاده کرد ولی به نور دهی دقیق تر و بیشتری نیاز دارد. سرعت فیلم ها از 100 تا 400 ASA  متغیر است. هر چه این رقم بیشتر باشد نور بیشتری لازم است . به هر حال ، بهتر است فیلم هایی با سرعت 100 تا 200 ASA  انتخاب شود.

·    نوردهی

در گشودگی های کم عدسی حدود F8  تا F16 ، تصویر با پس زمینه و پیش زمینه ( عمق میدان ) – هر دو – میزان میشود. ماکت های سفید معمولا" نور را از سطح خود منعکس می کنند. در نتیجه ، نور سنج گشودگی کمتر را نشان می دهد . بهتر است خوانش نور سنج را با یک سطح خاکستری آزمایش کنیم . علاوه بر این ، در صورت تغییر نورهای مصنوعی ، برای دستیابی به نتیجه مطلوب بهتر است رقم نوردهی را کمی بالاتر و پایین تر از رقم خوانده شده در نظر بگیریم.

·    نوردهی خارجی

ساده ترین راه نوردهی ، عکاسی در فضای بیرون است . دوربین، خوانش های مربوط به وضعیت نور را به درستی نشان می دهد. برای این کار میتوان از فیلم های با سرعت کم استفاده کرد. دوربین های خود کار نیز برای این کار مناسب است . در روزهای آرام و آفتابی که خورشید در زاویه پایین قرار دارد ( اوایل یا اواخر روز ) . بهترین سایه ها برای ماکت ایجاد می شود. در این شرایط ، با چرخاندن ماکت در جهت های گوناگون و نگاه کردن از درون عدسی می توان سایه های مختلف را امتحان کرد.

·    نور پردازی خارجی در سایه گاه

در روزهای ابری یا در سایه گاه های بزرگ ، نور یکنواخت و یکدستی برای عکاسی در فضای بیرون بدست می آید.

·    نور روز

در روزهای صاف و آفتابی که خورشید در ارتفاع پایین قرار دارد ( یعنی صبح یا بعد از ظهر ). میتوان نور پردازی با اثرات کنتراست خوب بدست آورد. در اواسط روز با استفاده از نور خورشید میتوان به کنتراست متوسطی دست یافت. برای این کار باید ماکت  را رو به خورشید چرخاند تا زاویه ی مطلوب و مناسبی به دست آید. عکاسی از ماکت را می توان در فضای داخلی و با استفاده از نور کافی روز انجام داد. پنجره ها ویا نورگیر های رو به شمال ، برای ایجاد نور یکنواخت و کافی و جلوگیری از ایجاد سایه به وسیله وادار پنجره ها بسیار مناسب است . در این حالت بهتر است سرعت شاتر کم باشد.

·    نور خیره کننده بر روی ماکت

با روشن کردن چراغی از سمت پایین ماکت می توان نور را روی آن پخش کرد. برای تلطیف اثر نور می توان جهت آن را از یک سطح سفید باز تاباند یا پارچه ی نازکی روی آن انداخت.

·    نور پردازی یکنواخت

استفاده از دو منبع نور در دو طرف ماکت و روبه روی هم ، نور یکنواخت و یکدستی بوجود می آورد.

·    استفاده از یک منبع  نور

با استفاده از یک تک چراغ ، الگوهای قوی بدست آمده توسط سایه ها باعث برداشت بهتر فرم تندیس گون ماکت می شود. برای دستیابی به نتیجه بهتر می توانید ماکت را بچرخانید یا چراغ را جابه جا کرده. بهترین زاویه های سایه را امتحان کنید.

:: ایمان بستامی

امروزه با افزایش روز افزون جمعیت شهری و قیمت زمین ، ساخت و ساز آپارتمان و زندگی آپارتمانی مقرون به صرفه تر شده است .  بیشتر ما حداقل یک بار زندگی در محیط بسته آپارتمانی را تجربه کرده ایم و از معایب و مشکلات آپارتمان نشینی آگاهیم. یکی از عمده معایبی که بیشتر مردم از آن گله مند هستند خفه و بسته بودن فضای آپارتمان است . ما با استفاده از چندین نکته کوچک که بیشتر جنبه بصری دارد میتوانیم این فضای مرده را زنده تر و آپارتمان خود را دلباز تر نماییم .

1.       انتخاب رنگ دیوارها

انتخاب رنگ مناسب برای فضای آپارتمانی بخصوص آپارتمانهای با متراژ  کم بسیار مهم است. رنگها از نظر درخشندگی و شفافیت انواع مختلف دارند که بهترین انتخاب ، انتخاب رنگهای روشن با درخشندگی و شفافیت زیاد است . اصولا" رنگهای روشن باعث می شوند که فضا بزرگتر بنظر آید و هر چه شفافیت و درخشندگی آن بیشتر باشد به دلیل انعکاس نور فضا زنده تر بنظر می آید. یکی از رنگهای مناسب آپارتمان رنگ استخوانی روشن است ، که علاوه بر داشتن شفافیت و روشنی با بیشتر رنگهای وسایل منزل همنشینی دارد و کمپوزیسیون مناسبی را ایجاد می نماید.جهت ایجاد تنوع در رنگ میتوانید در قسمت دیوار اپن آشپزخانه از مصالح سنگی با رنگهای متنوع استفاده نمایید.

2.       انتخاب کفپوش

جهت پوشش کف آپارتمان از مصالح گوناگونی میتوان بهره گرفت .( از جمله سرامیک ها ، پارکتهای طرح چوب ، موکت و ...) اگر قصد تعویض کفپوش ساختمان را داشته باشید ، در صورت استفاده از سرامیک می بایست در انتخاب رنگ آن دقت زیادی شود، زیرا استفاده از رنگهای تیره در کف ، فضا را فشرده تر نشان میدهد . معمولا استفاده از رنگ های بسیار روشن مثل سفید نیز معایبی به همراه دارند ، یکی از معایب آن یکدست شدن فضا است که جهت برطرف کردن یکدستی آن می توان از یک قالیچه در زیر میز مبل استفاده کرد. یا اینکه در میان سرامیک ها طرح هایی با رنگهای متفاوت را بکار گرفت.در صورت استفاده از پارکت نیز میبایست نکات گفته شده را رعایت نمود و رنگهای روشن طرح چوب را انتخاب کرد.

3.       انتخاب مبلمان و نحوه قرار گیری

انتخاب رنگ مبل اختیاری است اما استفاده از رنگهایی مثل کرم روشن و یا حتی سفید به زنده تر کردن فضا کمک بیشتری می نماید و فضا بزرگتر به نظر می آید. در مورد انتخاب طرح مبل بهتر است حتی المقدور مبل هایی با اشکال هندسی صلب و یا بدون منحنی انتخاب شود. در مورد نحوه چیدمان آن بهتر است مبلها را تقریبا" چسبیده به دیوار ها  قرار داد علت انتخاب شکل بدون منحنی نیز این است که مبلها در کنار دیوار صاف ترکیب مناسبتری را ایجاد نمایند. حتی المقدور سعی کنید وسایل خانه را نزدیک به دیوارها قرار دهید تا از هدر رفتن کوچکترین فضاها نیز جلوگیری شود. اگر در جلوی پنجره ها از پرده های پارچه ای استفاده می کنید بهتر است رنگ آنها نیز روشن انتخاب شود.

4.       نورپردازی

نور نیز نقش مهمی را در زنده کردن فضا به عهده دارد . استفاده از نور مناسب و یکنواخت در آپارتمان خفگی محیط را از بین می برد ، البته استفاده از نور طبیعی بسیار مناسبتر است . در صورت ضعیف بودن نور طبیعی کمبود آن را با بکارگیری نور مصنوعی جبران نمایید. حتی المقدور از پرده های عمودی یا کرکره ای استفاده  نکنید ، زیرا از ورود نور خورشید به داخل تا میزان زیادی جلوگیری می نمایند. پرده های پارچه ای یا توری بهترین انتخاب برای پنجره های آپارتمان محسوب میشوند. زیرا نور را به خوبی از خود عبور می دهند.استفاده از نور پردازی موضعی بر روی قاب ها و ... نیز باعث تحرک و ایجاد حرکت در فضا میشود.

5.       استفاده از طبیعت

در ساختمانهای حیاط دار کمبود طبیعت بوسیله ایجاد باغچه در کناره های حیاط جبران میشود . اما برای جبران آن در آپارتمان میتوان از گلدانهای کوچک که در گوشه های فضا قرار می گیرند استفاده کرد . سعی کنید گلدانها را در کنار پنجره ها و یا تا جایی که امکان دارد در کنج دیو ارها قرار دهید ، زیرا معمولا" گوشه دیوار ها بدون استفاده می مانند.

در نتیجه سعی کنید تا جایی که امکان دارد از رنگهای روشن در طراحی داخلی آپارتمان استفاده کنید . شاید این سئوال برایتان پیش آید که بکارگیری این همه رنگ روشن فضا را یکنواخت و سرد نمی کند؟ در جواب باید بگویم این هنر شماست که با استفاده از قابها و وسایل تزیینی کوچک با رنگ بندی متنوع فضا را جذاب تر نمایید.

:: ایمان بستامی

آدمی پس از آفرینش در محیطی قرار داده شد تا تمام نیازهای مادی و معنویش برآورده شود ، در این میان طبیعت علاوه بر آب و غذا آرامش را برای انسان به ارمغان آورد . طبیعت سبز به دلیل عاری بودن از هر گونه آلودگی صوتی و برخورداری از رنگهای ملایم و صداهای ریتمیک ( صدای آب )  تاثیر بسزایی درآرامش انسان دارد شاید این ویژگی اولین دلیل فرار انسان از محیط آلوده شهری به طبیعت است .

متاسفانه در جامعه امروز مهمترین نیاز های انسان جای خود را به نیاز های جانبی داده اند و کمتر توجهی بدان مبذول میشود .

یکی از نیازهای مهم انسان نیاز به آرامش است واز عوامل مهم دستیابی به این مهم استاندارد نمودن محیطی است که انسان در آن بسر می برد . کلمه استاندارد در هر زمان و مکانی معنای مخصوص به خود را میابد .

 هر فضایی بسته به عملکرد و نقش آن در کل مجموعه می بایست دارای ویژگیهایی خاص خود باشد ، مانند فضای نشیمن که محلی برای تجمع خانواده است و معمولا" بیشترین وقت خانواده در این مکان می گذرد این فضا میبایست محیطی آرام و صمیمی را فراهم نماید .جهت تحقق بخشیدن به این مهم باید نکاتی را در طراحی فضای داخلی مد نظر قرار داد.در کل رعایت این نکات کلیدی میتواند نقش بسزایی در کم کردن تنش های ناشی از زندگی شهری داشته باشد.

رنگ

اولین عنصری که بیشترین تاثیر در حفظ آرامش انسان را دارد رنگ است عمدتا" رنگها میتوانند خصوصیات عاطفی انسان را تحت تاثیر قرار دهند مثلا" رنگهای گرم مانند قرمز و نارنجی باعث بالا رفتن فشار خون میشوند و اصولا" استفاده از این رنگها در فضای کار و یا استراحت انسان بسیار مضر است . مثال ساده ای که میتوان در این خصوص بکار برد استفاده از کاشی قرمز در آشپزخانه است ،استفاده بیش از حد رنگ قرمز در آشپزخانه باعث تحریک پذیری و ایجاد تنش در خانم خانه دار میشود و میتواند مقدمه ای برای یک مشاجره خانوادگی باشد . مشاهده میکنید که همین مسئله ساده چه تاثیر مهمی در روح کاربر فضا دارد . بلعکس بکار بردن رنگهای سرد مانند سبز ملایم و آبی روشن در آرام سازی انسان تاثیر بسزایی دارند .

بافت

عنصر دیگری که در طراحی داخلی بسیار مورد استفاده قرار می گیرد بافت است . بافت انواع مختلفی دارد و از نظر زبری و نرمی قابل لمس است . بافت میتواند تنها جنبه تجسمی داشته باشد مانند بافتی که در طرح های قالی یافت میشود که بافت بصری نامیده میشود.

خط ، سطح ، حجم

خط بوجود آورنده سطح و سطح بوجود آورنده حجم و همه اینها در کنار هم فضای معماری را ایجاد مینمایند استفاده از خطوط و سطوح منحنی نیز در آرامش بخشیدن به فضا موثرند معمولا" سطوح منحنی با بافت و رنگی ملایم می تواند محیطی لطیف و آرام را ایجاد نمایند . و برعکس سطوح شکسته و تیز فضایی محرک را تولید میکنند.

نظم بصری

نظم نیز میتواند عامل مهمی در ایجاد فضایی آرام ودلنشین باشد. فضای نامنظم نوعی آشفتگی بصری ایجاد مینماید که این آشفتگی فضا به انسان نیز منتقل میشود.

فضاي سبز

امروزه تراکم جمعیت و افزایش روز افزون زندگی آپارتمانی انسان را از دستیابی به طبیعت محروم ساخته است،مخصوصا" استفاده از مصالح با بافت و رنگهایی که بیشتر جنبه صنعتی دارند ، متاسفانه در کشور ما نیز بکار گیری از این متریال ها ( نمای آلومنیوم ) بسیار معمول شده است ، کشاندن طبیعت به زندگی آپارتمانی میتواند در حفظ آرامش محیط موثر باشد . استفاده از یک گلدان سبز فضای آپارتمانی را زنده تر میکند. و به فضا روح می بخشد.

در نتیجه معماران نقش مهمی در ایجاد آرامش برای انسانها دارند. بنابر این دقت در انتخاب عناصر بصری مناسب در فضای داخلی بسیار مهم است.

bastami@parsarcs.com  /  www.parsarcs.com

این مطلب در تاریخ پنج شنبه ۶ بهمن در روزنامه همشهری نیز به چاپ رسیده است.